Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego
Czym jest Wniebowstąpienie Pańskie?
To jedno z kluczowych świąt w kalendarzu liturgicznym, które upamiętnia biblijne wydarzenie opisane m.in. w Ewangelii św. Łukasza oraz w Dziejach Apostolskich.
Po 40 dniach od swojego Zmartwychwstania, podczas których Jezus ukazywał się uczniom i nauczał ich, uniósł się w ich obecności do nieba z Góry Oliwnej.
Dlaczego Wniebowstąpienie Pańskie świętujemy w niedzielę, a nie w czwartek?
Tradycyjny termin: Chronologicznie (40 dni po Wielkanocy) Wniebowstąpienie zawsze przypada na czwartek. W wielu krajach jest to dzień wolny od pracy.
Zmiana w Polsce: Aby umożliwić jak największej liczbie wiernych pełne uczestnictwo w tej uroczystości, Konferencja Episkopatu Polski (za zgodą Stolicy Apostolskiej) przeniosła jej celebrowanie na VII Niedzielę Wielkanocną.
Znaczenie teologiczne Wniebowstąpienia Pańskiego.
Dla chrześcijan to święto ma głębokie znaczenie:
Wieńczy ziemską misję Jezusa Chrystusa w Jego widzialnej postaci.
Jest zapowiedzią Zesłania Ducha Świętego (Zielonych Świątek), które Kościół będzie obchodził już za tydzień.
Stanowi dla wierzących obietnicę i nadzieję, że człowieczeństwo zostało „wywyższone” i każdy jest powołany do wieczności w niebie.
Zwycięstwo Chrystusa nad szatanem a „topienie diabła”
To połączenie głębokiej teologii chrześcijańskiej z barwnym, polskim folklorem. Oba te pojęcia łączą się w jedno w kontekście tradycji związanych z okresem wielkanocnym oraz Uroczystością Wniebowstąpienia Pańskiego.
Oto jak należy rozumieć oba te elementy i jak się ze sobą przeplatają:
1. Wymiar teologiczny: Zwycięstwo Chrystusa nad szatanem
W chrześcijaństwie całe ziemskie dzieło Jezusa – od męki i Zmartwychwstania, aż po triumfalne Wniebowstąpienie – jest postrzegane jako ostateczne pokonanie grzechu, śmierci i sił zła.
Poprzez powrót w chwale do Ojca, Chrystus pieczętuje swoją misję na Ziemi.
Szatan traci swoją absolutną władzę nad losem człowieka, ponieważ bramy niebios zostają otwarte dla ludzkości.
2. Wymiar ludowy: Tradycyjne „topienie diabła”
Kultura ludowa od zawsze potrzebowała prostych, obrazowych i namacalnych symboli, by zrozumieć i wyrazić trudne prawdy duchowe. Stąd wziął się regionalny zwyczaj „topienia diabła”, kultywowany w niektórych częściach Polski właśnie w okolicach święta Wniebowstąpienia.
Jak wygląda ten obrzęd? Mieszkańcy (najczęściej wiejska młodzież) przygotowują kukłę wykonaną ze słomy, siana i starych szmat, stylizowaną na postać tradycyjnego, rogatego czarta z ogonem.
Rytuał kary: Kukła jest obnoszona po okolicy i symbolicznie bita kijami. Ma to oznaczać ukaranie zła za wszystkie pokusy, grzechy i nieszczęścia, jakie sprowadziło na społeczność w ciągu roku.
Finał w wodzie: Na koniec procesji diabeł jest niesiony nad pobliską rzekę, staw lub potok i uroczyście topiony.
- Co to symbolizuje? Dokładnie to, o czym uczy Kościół: całkowite unicestwienie zła i ostateczne zwycięstwo Zmartwychwstałego. Zniszczenie kukły to manifestacja wiary, że świat został oczyszczony, a dobro odniosło pełny triumf.
Wiosenne topienie Marzanny
W polskiej tradycji znacznie bardziej popularne jest wiosenne topienie Marzanny (żegnanie zimy) czy wielkotygodniowe palenie/topienie Judasza (potępienie zdrady), to „topienie diabła” pełniło w kalendarzu bardzo podobną funkcję. Było to widowiskowe, symboliczne pożegnanie ciemności, aby zrobić w życiu miejsce dla światła i Bożego błogosławieństwa.