Najświętsza Maryia Panna Bolesna
Najświętsza Maryia Panna Bolesna (Matka Boska Bolesna, łac. Mater Dolorosa) to w Kościele rzymskokatolickim tytuł Maryi, Matki Jezusa, wzywający do uczczenia Jej cierpienia, duchowego współudziału w męce i śmierci Syna oraz Jej roli w dziele odkupienia.
Siedem Boleści Maryi
Tradycja katolicka wyróżnia siedem szczególnych wydarzeń z życia Maryi, stanowiących fundament tego kultu:
- Proroctwo Symeona – zapowiedź, że Jej duszę „miecz przeniknie” podczas ofiarowania Jezusa w świątyni.
- Ucieczka do Egiptu – ucieczka przed prześladowaniem i nakazem Hioba wydanym przez króla Heroda.
- Zaginięcie Jezusa – trzydniowe poszukiwanie dwunastoletniego Jezusa w Jerozolimie.
- Spotkanie na Drodze Krzyżowej – widok cierpiącego Syna niosącego krzyż na Kalwarię.
- Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa – trwanie Maryi pod krzyżem aż do momentu Jego śmierci.
- Zdjęcie z krzyża – przyjęcie martwego ciała Syna w ramiona (motyw ten jest przedstawiany w sztuce jako Pieta).
- Złożenie Jezusa do grobu – pożegnanie i odprowadzenie ciała do grobowca.
Symbolika i ikonografia Najświętszej Maryi Panny Bolesnej
- Miecze w sercu: Maryia przedstawiana jest zazwyczaj z sercem przebitym jednym lub siedmioma mieczami (sztyletami), co bezpośrednio nawiązuje do przepowiedni starca Symeona.
- Pieta: Jednym z najsłynniejszych przedstawień ikonograficznych jest rzeźba lub obraz przedstawiający Maryię trzymającą na kolanach zdjętego z krzyża Jezusa (np. słynna Pieta Michała Anioła w Bazylice św. Piotra w Rzymie).
- Szaty: Najczęściej ubrana jest w ciemnoniebieski, fioletowy lub czarny płaszcz, symbolizujący żałobę i cierpienie.
Obchody i kult Najświętszej Maryi Panny Bolesnej
- Wspomnienie liturgiczne: Kościół obchodzi obowiązkowe wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Bolesnej 15 września – dzień po święcie Podwyższenia Krzyża Świętego, co ściśle łączy cierpienie Maryi z krzyżem Chrystusa.
- Sanktuaria: W Polsce szczególnym miejscem kultu Matki Bożej Bolesnej jest m.in. Sanktuarium w Licheniu Starym, Jarosławiu czy w Limanowej.